Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη μετά από ιατρική πράξη σε ιδιωτικό χώρο άνοιξε ξανά μια συζήτηση που αφορά πολύ περισσότερους από ένα πρόσωπο της επικαιρότητας: πόσο καλά γνωρίζουμε πού και από ποιον γίνεται μια ιατρική πράξη; Οι ακριβείς συνθήκες του περιστατικού διερευνώνται από τις αρμόδιες αρχές και δεν είναι σωστό να προδικάζεται η αιτία του θανάτου ή οποιαδήποτε ευθύνη πριν ολοκληρωθούν οι έρευνες. Ωστόσο, η υπόθεση φέρνει στο προσκήνιο κάτι εξαιρετικά σημαντικό για κάθε ασθενή: δεν αρκεί να γνωρίζουμε μόνο ποιος είναι ο γιατρός. Πρέπει να γνωρίζουμε και πού γίνεται η πράξη, τι ακριβώς πρόκειται να γίνει και αν ο συγκεκριμένος χώρος είναι κατάλληλα οργανωμένος για αυτήν.
Ένα ιατρείο δεν είναι απαραίτητα το ίδιο πράγμα με μια μονάδα ημερήσιας νοσηλείας, μια κλινική ή ένα νοσοκομείο. Οι απαιτήσεις για τον χώρο, τον εξοπλισμό, την άδεια λειτουργίας, το προσωπικό και τη δυνατότητα αντιμετώπισης μιας επιπλοκής μπορεί να διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την πράξη που πραγματοποιείται.
Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα ζητήματα που εξετάζονται στην υπόθεση Μαζωνάκη. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δημοσιευμένα στοιχεία, ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών ελέγχει μεταξύ άλλων αν ο συγκεκριμένος χώρος και ο εξοπλισμός του αντιστοιχούσαν στην άδεια λειτουργίας του και αν υπήρχαν οι προϋποθέσεις για τη συγκεκριμένη ιατρική πράξη.
Το σημαντικό για τον ασθενή είναι ότι «ιδιωτικό» δεν σημαίνει αυτομάτως ούτε ασφαλές ούτε ανασφαλές. Η ασφάλεια εξαρτάται από την πράξη, τον χώρο, την κατάλληλη στελέχωση, τον εξοπλισμό και την ύπαρξη διαδικασιών για την αντιμετώπιση πιθανών επιπλοκών.
Πολλές φορές ο ασθενής γνωρίζει την εμπορική ή καθημερινή ονομασία μιας θεραπείας, αλλά όχι τι ακριβώς συμβαίνει στο σώμα του.
Πριν από οποιαδήποτε ιατρική πράξη αξίζει να ζητάμε μια απλή εξήγηση: ποια είναι η διαδικασία, γιατί προτείνεται, ποια είναι τα πιθανά οφέλη, ποιες είναι οι συχνότερες και σοβαρότερες επιπλοκές και ποιες εναλλακτικές υπάρχουν.
Η ενημερωμένη συναίνεση δεν είναι απλώς μια υπογραφή σε ένα χαρτί. Είναι η διαδικασία μέσα από την οποία ο ασθενής κατανοεί τι πρόκειται να γίνει και αποφασίζει αν θέλει να προχωρήσει.
Ίσως είναι η ερώτηση που οι περισσότεροι δεν κάνουν — και ίσως η πιο σημαντική.
Πριν από μια πράξη που δεν είναι απλή εξέταση ή μια απολύτως χαμηλού κινδύνου παρέμβαση, ο ασθενής μπορεί να ρωτήσει τι γίνεται σε περίπτωση επιπλοκής. Υπάρχει διαθέσιμος ο απαραίτητος εξοπλισμός; Υπάρχει εκπαιδευμένο προσωπικό; Υπάρχει άμεση δυνατότητα αντιμετώπισης μιας επείγουσας κατάστασης; Υπάρχει οργανωμένο σχέδιο διακομιδής σε νοσοκομείο όταν αυτό χρειάζεται;
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να φοβόμαστε κάθε ιατρική πράξη. Σημαίνει ότι η ασφάλεια δεν αφορά μόνο το «ποιος μου κάνει τη θεραπεία», αλλά και το «τι συμβαίνει αν χρειαστώ άμεση βοήθεια».
Ένας γνωστός γιατρός, ένα εντυπωσιακό site ή εκατοντάδες θετικές κριτικές δεν μπορούν από μόνα τους να εγγυηθούν την καταλληλότητα μιας συγκεκριμένης ιατρικής πράξης.
Το ίδιο ισχύει και για τις θεραπείες που παρουσιάζονται στα social media ως «καινοτόμες», «επαναστατικές» ή «χωρίς ρίσκο». Στην ιατρική, σχεδόν καμία ουσιαστική παρέμβαση δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο από το marketing της.
Ο ασθενής έχει δικαίωμα να γνωρίζει ποιος είναι ο γιατρός, ποια είναι η ειδικότητά του, ποια είναι η ένδειξη της θεραπείας και σε ποιον χώρο πραγματοποιείται.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό στην αισθητική ιατρική, έναν χώρο όπου τα όρια ανάμεσα σε μια απλή αισθητική υπηρεσία και μια ιατρική πράξη μπορεί να μην είναι πάντα ξεκάθαρα στον καταναλωτή.
Μια θεραπεία μπορεί να παρουσιάζεται ως «γρήγορη» ή «εύκολη», όμως ο πραγματικός κίνδυνος εξαρτάται από την τεχνική, τα φάρμακα ή υλικά που χρησιμοποιούνται, τον ασθενή και τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιείται.
Γι’ αυτό η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο «πόσο κοστίζει;», αλλά και «ποιος την πραγματοποιεί, πού πραγματοποιείται και τι γίνεται αν υπάρξει επιπλοκή;»
Οι έρευνες για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη βρίσκονται σε εξέλιξη και οι αρμόδιες αρχές εξετάζουν τις συνθήκες του περιστατικού, ενώ έχει αναφερθεί ότι διερευνάται και το θεσμικό πλαίσιο γύρω από συγκεκριμένες ιατρικές πράξεις σε ιδιωτικούς χώρους.
Αυτό όμως δεν πρέπει να οδηγήσει σε γενίκευση ότι οι ιδιωτικές δομές είναι επικίνδυνες. Αντίθετα, μπορεί να αποτελέσει αφορμή για κάτι πολύ πιο χρήσιμο: να γίνει ο ασθενής πιο ενημερωμένος καταναλωτής υπηρεσιών υγείας.
Γιατί στην υγεία η σωστή ερώτηση πριν από μια θεραπεία δεν είναι ποτέ μόνο «θα μου κάνει καλό;». Είναι και «είναι αυτή η κατάλληλη θεραπεία για μένα, από τον κατάλληλο επαγγελματία, στον κατάλληλο χώρο και με τις κατάλληλες προϋποθέσεις ασφάλειας;».
Η υπόθεση Μαζωνάκη βρίσκεται ακόμη υπό διερεύνηση και δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για τα αίτια του θανάτου ή τυχόν ευθύνες. Μπορεί όμως να μας θυμίσει μια βασική αρχή: ο ασθενής δεν πρέπει να μπαίνει ποτέ σε μια ιατρική πράξη χωρίς να γνωρίζει τι πρόκειται να γίνει και σε ποιες συνθήκες.
Η ενημέρωση, η σωστή επιλογή επαγγελματία και η καταλληλότητα του χώρου δεν είναι λεπτομέρειες. Είναι κομμάτι της ίδιας της ασφάλειας της θεραπείας.
Πηγές
ΕΡΤ – Οι τελευταίες εξελίξεις στην υπόθεση Μαζωνάκη
CNN Greece – Τι εξετάζουν οι Αρχές και ο ΙΣΑ
Το Βήμα – Το θεσμικό πλαίσιο για ιατρικές πράξεις σε ιδιωτικά ιατρεία
