Αν αυτές τις ημέρες βρίσκεις περισσότερες τρίχες στη βούρτσα, στο μαξιλάρι ή στο ντους, δεν είσαι η μόνη. Το φθινόπωρο είναι η εποχή κατά την οποία πολλές γυναίκες παρατηρούν ότι τα μαλλιά τους πέφτουν περισσότερο και η ερώτηση έρχεται σχεδόν αυτόματα: «Είναι φυσιολογική εποχιακή τριχόπτωση ή συμβαίνει κάτι άλλο;»
Η αυξημένη αποβολή μαλλιών μπορεί πράγματι να είναι προσωρινή, όμως δεν πρέπει κάθε τριχόπτωση να αποδίδεται στην εποχή. Η φυσιολογική απώλεια είναι περίπου 50–100 τρίχες την ημέρα, ενώ όταν η αποβολή γίνεται αισθητά μεγαλύτερη μιλάμε για excessive shedding. Μία από τις συχνότερες μορφές είναι το telogen effluvium, το οποίο μπορεί να εμφανιστεί με καθυστέρηση μετά από στρες, ασθένεια, υψηλό πυρετό, σημαντική απώλεια βάρους ή άλλες αλλαγές στον οργανισμό.
Η λεγόμενη «εποχιακή τριχόπτωση» χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει μια αυξημένη αποβολή τριχών σε συγκεκριμένες περιόδους του χρόνου. Ωστόσο, η εποχικότητα δεν εξηγεί κάθε περίπτωση και δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα διάγνωση.
Ο κύκλος της τρίχας είναι σύνθετος. Κάθε τρίχα περνά από διαφορετικές φάσεις ανάπτυξης και ανάπαυσης και, όταν περισσότερες τρίχες μετακινούνται ταυτόχρονα στη φάση telogen, μπορεί να παρατηρηθεί πιο έντονη αποβολή.
Στην πράξη, όμως, αυτό που βλέπουμε το φθινόπωρο μπορεί να είναι και αποτέλεσμα γεγονότων που συνέβησαν αρκετές εβδομάδες ή μήνες νωρίτερα. Μια έντονη περίοδος στρες, μια λοίμωξη με πυρετό, μια αυστηρή δίαιτα ή μια μεγάλη απώλεια βάρους μέσα στο καλοκαίρι μπορεί να εμφανιστεί στα μαλλιά αργότερα.
Αν βλέπεις περισσότερες τρίχες για λίγες εβδομάδες, χωρίς άλλες αλλαγές, μπορεί να πρόκειται για προσωρινή shedding. Αν όμως η τριχόπτωση συνεχίζεται, τα μαλλιά φαίνονται σταδιακά πιο αραιά ή η χωρίστρα αρχίζει να ανοίγει, χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.
Η γυναικεία τριχόπτωση μπορεί να έχει πολλές αιτίες, από την κληρονομικότητα και τις ορμονικές αλλαγές μέχρι διατροφικές ελλείψεις, προβλήματα του θυρεοειδούς, φάρμακα ή άλλες παθήσεις. Η AAD τονίζει ότι η σωστή διάγνωση της αιτίας είναι σημαντικότερη από το να δοκιμάζουμε τυχαία προϊόντα ή συμπληρώματα.
Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε το «έχω έλλειψη» από το «θα πάρω κάτι για καλό και για κακό».
Η AAD αναφέρει ότι συμπληρώματα όπως σίδηρος, ψευδάργυρος ή βιοτίνη έχουν νόημα όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανεπάρκεια. Όταν τα επίπεδά τους είναι φυσιολογικά, η επιπλέον λήψη δεν σημαίνει ότι τα μαλλιά θα μεγαλώσουν περισσότερο και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολή μπορεί να προκαλέσει προβλήματα.
Ο σίδηρος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τις γυναίκες, καθώς η έλλειψη σιδήρου μπορεί να συνδέεται με κόπωση και ορισμένες μορφές τριχόπτωσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε γυναίκα με τριχόπτωση χρειάζεται σίδηρο.
Ο έλεγχος των αποθηκών σιδήρου, συνήθως με εξετάσεις όπως φερριτίνη και γενική αίματος, μπορεί να βοηθήσει τον γιατρό να αποφασίσει αν υπάρχει πραγματική ανάγκη για συμπλήρωμα. Η λήψη σιδήρου χωρίς ένδειξη δεν είναι καλή ιδέα, καθώς η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να είναι επιβλαβής.
Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένες γυναίκες με μη ουλωτικές μορφές αλωπεκίας. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η λήψη βιταμίνης D από όλους θα σταματήσει την τριχόπτωση. Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν αρκούν για να θεωρηθεί γενική θεραπεία για την τριχόπτωση χωρίς διαπιστωμένη ανεπάρκεια.
Ο ψευδάργυρος συμμετέχει σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού και η ανεπάρκειά του μπορεί να επηρεάσει τα μαλλιά. Αλλά και εδώ ισχύει ο ίδιος κανόνας: αν τα επίπεδα είναι φυσιολογικά, δεν υπάρχει ισχυρός λόγος να παίρνεις μεγάλες δόσεις μόνο και μόνο επειδή βλέπεις περισσότερες τρίχες στη βούρτσα.
Η βιοτίνη είναι ίσως το πιο γνωστό συστατικό των συμπληρωμάτων για μαλλιά. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ λιγότερο εντυπωσιακή από το marketing.
Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν δείχνουν σταθερό όφελος από τη βιοτίνη σε υγιείς ανθρώπους χωρίς ανεπάρκεια. Μελέτες έχουν μάλιστα βρει ότι η ανεπάρκεια βιοτίνης δεν είναι συχνή στους ανθρώπους με τριχόπτωση και ότι η αδιάκριτη λήψη της δεν δικαιολογείται.
Άρα, βιοτίνη δεν σημαίνει αυτόματα καλύτερα μαλλιά.
Ναι, υπάρχουν μελέτες που εξετάζουν πολυσυστατικά nutraceuticals για telogen effluvium και ορισμένα έχουν δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Μια πρόσφατη τυχαιοποιημένη μελέτη σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με telogen effluvium βρήκε μεγαλύτερη αύξηση της πυκνότητας των μαλλιών στην ομάδα που έλαβε συγκεκριμένο πολυσυστατικό nutraceutical σε σύγκριση με placebo μετά από έξι μήνες.
Αυτό είναι ενδιαφέρον, αλλά δεν σημαίνει ότι όλα τα supplements για μαλλιά λειτουργούν. Τα συγκεκριμένα προϊόντα, οι δόσεις και οι συνδυασμοί διαφέρουν και χρειάζονται περισσότερα ανεξάρτητα δεδομένα για να γνωρίζουμε ποια συστατικά είναι πραγματικά υπεύθυνα για το αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό, αν μια γυναίκα θέλει να πάρει συμπλήρωμα, θα προτιμούσα ένα λογικά δομημένο πολυσυστατικό σκεύασμα χωρίς υπερβολικές δόσεις, αφού πρώτα αξιολογηθεί αν υπάρχει κάποια διατροφική ανεπάρκεια, αντί για ένα προϊόν που περιέχει τεράστιες ποσότητες ενός μόνο συστατικού.
Το «περισσότερο» δεν σημαίνει «καλύτερο» όταν μιλάμε για βιταμίνες και μέταλλα.
Η AAD προειδοποιεί ότι υπερβολικές ποσότητες ορισμένων θρεπτικών συστατικών, μεταξύ άλλων σεληνίου, βιταμίνης Α και βιταμίνης Ε, έχουν συνδεθεί με τριχόπτωση.
Άρα ένα συμπλήρωμα που υπόσχεται «όλα όσα χρειάζονται τα μαλλιά» δεν είναι απαραίτητα καλύτερο από μια στοχευμένη προσέγγιση.
Αν η αυξημένη αποβολή συνεχίζεται ή τα μαλλιά αραιώνουν εμφανώς, ο γιατρός μπορεί, ανάλογα με το ιστορικό και τα συμπτώματα, να ζητήσει εξετάσεις για πιθανούς διατροφικούς ή οργανικούς παράγοντες. Συχνά αξιολογούνται ο σίδηρος και η φερριτίνη, ενώ ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να εξεταστούν ο θυρεοειδής, η βιταμίνη D, ο ψευδάργυρος ή άλλοι δείκτες.
Δεν χρειάζεται όμως να κάνεις ένα τεράστιο «hair panel» μόνη σου. Η διερεύνηση πρέπει να βασίζεται στην εικόνα και στο ιστορικό σου.
Η εποχιακή τριχόπτωση μπορεί να είναι προσωρινή και να υποχωρήσει μόνη της, όμως η έντονη ή παρατεταμένη τριχόπτωση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο φθινόπωρο.
Όσο για τα συμπληρώματα, το καλύτερο δεν είναι να πάρεις όσο περισσότερες βιταμίνες γίνεται. Είναι να βρεις τι πραγματικά χρειάζεται ο οργανισμός σου.
Σίδηρος, βιταμίνη D, ψευδάργυρος και βιοτίνη μπορούν να έχουν θέση όταν υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη ή ανεπάρκεια. Τα πολυσυστατικά συμπληρώματα παρουσιάζουν ενδιαφέρον, αλλά τα δεδομένα παραμένουν ανομοιογενή και δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση της αιτίας της τριχόπτωσης.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο: πριν αγοράσεις ένα «hair vitamin», βρες πρώτα γιατί πέφτουν τα μαλλιά σου.
Πηγές
American Academy of Dermatology – Do you have hair loss or hair shedding?
American Academy of Dermatology – Hair loss: Diagnosis and treatment
American Academy of Dermatology – Hair loss: Tips for managing
American Academy of Dermatology – Supplement secrets: Debunking common myths about beauty boosters
PubMed – Biotin for Hair Loss: Teasing Out the Evidence
