Στη ζωή μας όλοι αντιμετωπίζουμε στρες, δύσκολες καταστάσεις και συναισθηματικές προκλήσεις. Για να τα διαχειριστούμε, συχνά καταφεύγουμε σε στρατηγικές αντιμετώπισης, ή αλλιώς «coping strategies». Αυτές οι στρατηγικές είναι φυσιολογικές και συχνά απαραίτητες για να συνεχίσουμε να λειτουργούμε, να παραμένουμε συγκεντρωμένοι και να προστατεύουμε την ψυχική μας ισορροπία. Ωστόσο, όταν μια στρατηγική γίνεται η μόνη μας λύση ή χρησιμοποιείται υπερβολικά, μπορεί να μετατραπεί σε πρόβλημα που επηρεάζει την καθημερινότητα, τις σχέσεις και την υγεία μας.
Μια από τις πιο κοινές στρατηγικές αντιμετώπισης είναι η απόσπαση της προσοχής. Αντί να αντιμετωπίσουμε άμεσα ένα πρόβλημα, στρεφόμαστε σε δραστηριότητες που μας κάνουν να νιώθουμε καλύτερα προσωρινά, όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης, τα social media, τα ψώνια ή ακόμα και το φαγητό. Αυτή η προσέγγιση είναι φυσιολογική και συχνά απαραίτητη για να χαλαρώσουμε μετά από μια δύσκολη μέρα. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν η απόσπαση της προσοχής γίνεται η κύρια μέθοδος διαχείρισης όλων των προκλήσεων. Σε αυτή την περίπτωση, το στρες δεν αντιμετωπίζεται πραγματικά και συσσωρεύεται, ενώ οι βασικές υποχρεώσεις και οι προσωπικές σχέσεις μπορεί να πληγώνονται.
Άλλη συνηθισμένη στρατηγική είναι η καταστολή ή η άρνηση των συναισθημάτων. Προσπαθούμε να μην σκεφτόμαστε τον θυμό, τη λύπη ή το άγχος, ελπίζοντας ότι θα περάσουν από μόνα τους. Αυτή η προσέγγιση μπορεί να προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανακούφιση, αλλά μακροπρόθεσμα τα συναισθήματα συσσωρεύονται, προκαλώντας άγχος, εκρήξεις θυμού ή ακόμα και σωματικά συμπτώματα όπως πονοκεφάλους και προβλήματα ύπνου. Η καταστολή γίνεται πρόβλημα όταν αποφεύγουμε συστηματικά να αναγνωρίσουμε και να επεξεργαστούμε τα συναισθήματά μας, αφήνοντάς τα να επηρεάζουν τη ζωή μας χωρίς να το καταλαβαίνουμε.
Μια άλλη στρατηγική που χρησιμοποιείται συχνά είναι η υπερβολική ενασχόληση με τον έλεγχο. Προσπαθούμε να ελέγξουμε κάθε λεπτομέρεια στη ζωή μας για να αποφύγουμε το άγχος ή τις αποτυχίες. Αυτό μπορεί να μας δώσει μια αίσθηση ασφάλειας, αλλά συχνά οδηγεί σε υπερκόπωση, ανασφάλεια και προβλήματα στις σχέσεις, καθώς κανείς δεν μπορεί να ελέγξει τα πάντα. Όταν η ανάγκη για έλεγχο γίνεται εμμονή, η στρατηγική αντιμετώπισης μετατρέπεται σε πηγή άγχους αντί για λύση.
Είναι επίσης σημαντικό να αναγνωρίσουμε την αποφυγή ως συνηθισμένη στρατηγική. Μπορεί να αποφύγουμε δύσκολες συζητήσεις ή αποφάσεις για να προστατεύσουμε τον εαυτό μας από άγχος ή συγκρούσεις. Σε μικρές δόσεις, η αποφυγή μπορεί να είναι χρήσιμη, δίνοντας χρόνο να ηρεμήσουμε και να σκεφτούμε καλύτερα. Όταν όμως γίνεται η κύρια μέθοδος αντιμετώπισης, τα προβλήματα συσσωρεύονται και η αίσθηση αδυναμίας μεγαλώνει, δημιουργώντας έναν κύκλο άγχους και αποφυγής.
Το κλειδί για να καταλάβουμε πότε μια στρατηγική αντιμετώπισης γίνεται πρόβλημα είναι να παρατηρήσουμε τον αντίκτυπο στη ζωή μας. Αν επηρεάζει αρνητικά τις σχέσεις, την παραγωγικότητα ή την ψυχική μας υγεία, τότε είναι ένδειξη ότι χρειάζεται αλλαγή. Μερικές φορές χρειάζεται να συνδυάσουμε στρατηγικές: να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματά μας, να τα επεξεργαστούμε, να ζητήσουμε υποστήριξη από φίλους ή ειδικούς και να χρησιμοποιήσουμε θετικές συνήθειες όπως άσκηση, διαλογισμό ή δημιουργική έκφραση για να αντιμετωπίσουμε το στρες.
Η συνειδητοποίηση ότι όλοι χρησιμοποιούμε στρατηγικές αντιμετώπισης και ότι δεν υπάρχει «τέλεια» μέθοδος είναι σημαντική. Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν σημαίνει απλώς να καταπολεμάμε τα προβλήματα μόνοι μας, αλλά να αναγνωρίζουμε πότε οι συνήθειες μας χρειάζονται προσαρμογή. Όταν η στρατηγική γίνεται αυτοματική, υπερβολική ή καταστρεπτική, είναι σημάδι ότι πρέπει να σταματήσουμε και να επαναξιολογήσουμε τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε το στρες.
Συνολικά, οι στρατηγικές αντιμετώπισης είναι απαραίτητες για να επιβιώσουμε και να λειτουργούμε σε ένα κόσμο γεμάτο απαιτήσεις. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν γίνονται η μόνη λύση, όταν αποφεύγουμε συστηματικά τα συναισθήματα ή τις ευθύνες μας, ή όταν επηρεάζουν αρνητικά τη ζωή μας. Η αναγνώριση και η προσαρμογή των στρατηγικών μας είναι ο δρόμος προς μια πιο υγιή και ισορροπημένη αντιμετώπιση των προκλήσεων, δίνοντας χώρο για αυτογνωσία, ανάπτυξη και πραγματική ανακούφιση από το στρες.
https://www.psychologytoday.com/us/basics/coping
https://www.healthline.com/health/mental-health/coping-strategies
https://www.verywellmind.com/what-is-coping-2795050
https://www.apa.org/topics/stress/cope
