Το έμφραγμα του μυοκαρδίου αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως. Παρά τη σημαντική πρόοδο στην καρδιολογία, η καθυστέρηση στην αναγνώριση των συμπτωμάτων παραμένει κρίσιμο πρόβλημα. Πολλοί άνθρωποι περιμένουν, αμφιβάλλουν ή υποτιμούν τα σημάδια και αυτός ο χρόνος είναι πολύτιμος.
Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να περιορίσει σημαντικά τη βλάβη στον καρδιακό μυ και να σώσει τη ζωή του ασθενούς. Γι’ αυτό είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε όχι μόνο τα «κλασικά» συμπτώματα, αλλά και τις λιγότερο γνωστές εκδηλώσεις.
Το έμφραγμα προκαλείται όταν μία στεφανιαία αρτηρία φράσσεται από θρόμβο, συνήθως μετά από ρήξη αθηρωματικής πλάκας. Η διακοπή της αιματικής ροής στερεί από ένα τμήμα της καρδιάς το οξυγόνο που χρειάζεται. Αν η απόφραξη δεν αποκατασταθεί άμεσα, το καρδιακό μυϊκό κύτταρο αρχίζει να νεκρώνεται.
Η φράση «time is muscle» χρησιμοποιείται συχνά στην καρδιολογία όσο περνά ο χρόνος, τόσο μεγαλύτερη η απώλεια καρδιακού ιστού.
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι η δυσφορία στο κέντρο του στήθους. Δεν περιγράφεται πάντα ως έντονος πόνος. Πολλοί ασθενείς αναφέρουν ένα αίσθημα πίεσης, βάρους, καψίματος ή «σφιξίματος» που διαρκεί πάνω από λίγα λεπτά ή υποχωρεί και επανέρχεται.
Ο πόνος που σχετίζεται με το έμφραγμα δεν αλλάζει συνήθως με την αναπνοή ή με την αλλαγή θέσης του σώματος κάτι που βοηθά στη διαφοροποίηση από μυοσκελετικό πόνο.
Η ενόχληση μπορεί να ακτινοβολεί στον αριστερό βραχίονα, και λιγότερο συχνά και στον δεξιό, στον λαιμό, στην κάτω γνάθο, στην πλάτη ή στο επιγάστριο (άνω κοιλιακή χώρα). Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε γυναίκες, ο πόνος στην πλάτη ή στο στομάχι μπορεί να είναι το κυρίαρχο σύμπτωμα.
Η δύσπνοια μπορεί να εμφανιστεί πριν ή κατά τη διάρκεια του πόνου στο στήθος. Μπορεί επίσης να είναι το μόνο σύμπτωμα. Η αίσθηση ότι «δεν φτάνει ο αέρας» χωρίς προφανή αιτία πρέπει να αξιολογείται σοβαρά, ιδιαίτερα σε άτομα με παράγοντες κινδύνου.
Το αυτόνομο νευρικό σύστημα ενεργοποιείται κατά τη διάρκεια ενός εμφράγματος. Αυτό μπορεί να προκαλέσει έντονη εφίδρωση, ωχρότητα, ναυτία ή αίσθημα λιποθυμίας. Τα συμπτώματα αυτά συχνά συγχέονται με γαστρεντερική διαταραχή ή έντονο άγχος.
Ιδιαίτερα σε γυναίκες, η ναυτία και η κόπωση μπορεί να προηγούνται για ώρες ή ακόμη και ημέρες.
Οι γυναίκες συχνά εμφανίζουν λιγότερο «κλασική» εικόνα. Αντί για έντονο θωρακικό πόνο, μπορεί να αναφέρουν εξάντληση, δυσπεψία, πόνο στον αυχένα ή γενική αδιαθεσία. Αυτό οδηγεί συχνά σε καθυστέρηση στην αναζήτηση ιατρικής βοήθειας.
Η αναγνώριση αυτών των διαφορών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα πρόληψης θανάτων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη ή νευροπάθεια, το έμφραγμα μπορεί να εκδηλωθεί με ήπια ή καθόλου συμπτώματα. Το λεγόμενο «σιωπηλό έμφραγμα» εντοπίζεται συχνά αργότερα μέσω ηλεκτροκαρδιογραφήματος ή απεικονιστικών εξετάσεων.
Παρότι τα συμπτώματα είναι περιορισμένα, οι συνέπειες για την καρδιά μπορεί να είναι σοβαρές.
Οι σημαντικότεροι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν την υπέρταση, την υψηλή LDL χοληστερόλη, το κάπνισμα, τον διαβήτη, την παχυσαρκία και την καθιστική ζωή. Το οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου επίσης αυξάνει τον κίνδυνο.
Η πρόληψη δεν περιορίζεται μόνο στην αναγνώριση των συμπτωμάτων, αλλά ξεκινά χρόνια πριν, με έλεγχο και διαχείριση αυτών των παραγόντων.
Εάν ο πόνος στο στήθος διαρκεί περισσότερο από λίγα λεπτά ή συνοδεύεται από δύσπνοια, εφίδρωση ή ζάλη, πρέπει να καλέσετε άμεσα επείγουσα ιατρική βοήθεια. Η αυτομεταφορά στο νοσοκομείο δεν συνιστάται, καθώς η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί καθ’ οδόν.
Η γρήγορη επαναγγείωση με φαρμακευτική ή επεμβατική θεραπεία μειώνει σημαντικά τη θνητότητα.
Το έμφραγμα δεν είναι πάντα δραματικό και εμφανές. Μπορεί να εκδηλωθεί με ύπουλο τρόπο. Η γνώση των προειδοποιητικών σημείων, η κατανόηση των παραγόντων κινδύνου και η άμεση αντίδραση είναι ζωτικής σημασίας.
Η καρδιά σπάνια «προειδοποιεί» χωρίς λόγο. Όταν υπάρχει υποψία, η δράση πρέπει να είναι άμεση.
