Η παρατεταμένη καθιστική ζωή μπροστά στον υπολογιστή συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής, μια κατάσταση που μπορεί να αποδειχθεί απειλητική για τη ζωή. Ο Αγγειοχειρουργός Δρ. Νίκος Παρασκευάς, εξηγεί τι είναι η λεγόμενη «e-θρόμβωση», γιατί αφορά ολοένα και περισσότερους ανθρώπους και πώς μπορούμε να προστατευτούμε.
Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση αποτελεί μία από τις πιο συχνές αγγειακές παθήσεις, με σοβαρές πιθανές επιπλοκές. Πρόκειται για τον σχηματισμό θρόμβου σε βαθιές φλέβες, συνήθως των κάτω άκρων, ο οποίος μπορεί να αποκολληθεί και να προκαλέσει πνευμονική εμβολή, μια επείγουσα και δυνητικά θανατηφόρα κατάσταση.
Η εμφάνιση της θρομβοεμβολικής νόσου σχετίζεται κλασικά με τρεις βασικούς μηχανισμούς, γνωστούς ως τριάδα του Virchow: αυξημένη πηκτικότητα του αίματος, διαταραχή ή στάση της φλεβικής ροής και βλάβη ή δυσλειτουργία του ενδοθηλίου των φλεβών. Όταν αυτοί οι παράγοντες συνυπάρχουν, ο κίνδυνος θρόμβωσης αυξάνεται σημαντικά.
Η φλεβική στάση λόγω ακινησίας είναι από τους πιο καλά τεκμηριωμένους παράγοντες κινδύνου. Παραδοσιακά τη συναντάμε σε ασθενείς που παραμένουν κλινήρεις, αλλά και σε άτομα που ταξιδεύουν για πολλές ώρες χωρίς κίνηση, όπως σε πτήσεις μεγάλων αποστάσεων.
Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, οι ειδικοί στρέφουν το ενδιαφέρον τους σε μια πιο σύγχρονη μορφή ακινησίας: την πολύωρη καθιστική παραμονή μπροστά σε υπολογιστή, είτε για επαγγελματικούς λόγους είτε για ψυχαγωγία. Η συνεχής καθιστή στάση, συχνά χωρίς διαλείμματα, δημιουργεί ιδανικές συνθήκες για φλεβική στάση στα κάτω άκρα.
Η σύνδεση της παρατεταμένης καθιστικής ακινησίας με τη φλεβική θρομβοεμβολή δεν είναι νέα. Ήδη από τη δεκαετία του 1940 είχαν περιγραφεί αυξημένα περιστατικά πνευμονικής εμβολής σε άτομα που παρέμεναν καθισμένα για πολλές ώρες κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες.
Έκτοτε, πολυάριθμες μελέτες επιβεβαίωσαν ότι η ακινησία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο θρόμβωσης. Παράλληλα, έχει φανεί ότι ακόμη και απλές κινήσεις των κάτω άκρων ή μικρά διαλείμματα αρκούν για να βελτιώσουν τη φλεβική ροή και να μειώσουν τον κίνδυνο.
Ο όρος «e-θρόμβωση» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 2000 για να περιγράψει περιστατικά θρομβοεμβολής που σχετίζονταν με πολύωρη χρήση υπολογιστή. Μεταγενέστερες μελέτες έδειξαν ότι άτομα που περνούν πολλές ώρες ημερησίως καθισμένα μπροστά στην οθόνη, χωρίς συχνά διαλείμματα, εμφανίζουν σημαντικά αυξημένο κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής.
Ιδιαίτερη ανησυχία έχει προκαλέσει και το φαινόμενο που έχει περιγραφεί ως «θρόμβωση του παίκτη», δηλαδή σοβαρά περιστατικά θρόμβωσης σε νεαρά άτομα μετά από πολύωρη και αδιάλειπτη ενασχόληση με βιντεοπαιχνίδια.
Η καθημερινότητα πλέον είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις οθόνες. Εργασία εξ αποστάσεως, διαδικτυακή ψυχαγωγία και πολύωρη χρήση υπολογιστών ή tablets αυξάνουν τον συνολικό χρόνο ακινησίας, συχνά χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Έτσι, η «ηλεκτρονική θρόμβωση» αναδεικνύεται σε ένα σύγχρονο ζήτημα δημόσιας υγείας.
Παρότι στο μέλλον η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει περισσότερα εργαλεία υπενθύμισης και καθοδήγησης, η πρόληψη σήμερα βασίζεται κυρίως στην ενημέρωση και στην αλλαγή απλών συνηθειών. Τακτικά διαλείμματα από την καθιστή θέση, κίνηση των ποδιών, ορθοστασία, ήπια άσκηση και, όπου ενδείκνυται, η χρήση καλτσών διαβαθμισμένης συμπίεσης μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο.
Η «e-θρόμβωση» είναι μια υπαρκτή και σοβαρή απειλή, αλλά σε μεγάλο βαθμό προλήψιμη, αρκεί να δώσουμε χώρο στην κίνηση μέσα στην ψηφιακή μας καθημερινότητα.
