Το άρθρο αυτό δημοσιεύθηκε αρχικά στο The Conversation από την , Καθηγήτρια Διατροφής και Διαιτολογίας – Πανεπιστήμιο του Newcastle
Αναδημοσιεύεται εδώ βάσει της άδειας Creative Commons.
Διαβάστε το πρωτότυπο άρθρο εδώ.
Το μέλι συχνά προβάλλεται ως φυσικό «φάρμακο» για πολλά προβλήματα υγείας, από τον πονόλαιμο και τον ύπνο μέχρι την επούλωση τραυμάτων. Όμως τι λέει πραγματικά η επιστήμη; Σύμφωνα με άρθρο της Clare Collins, Laureate Professor in Nutrition and Dietetics στο University of Newcastle, που δημοσιεύθηκε στο The Conversation, ορισμένες από τις ευεργετικές ιδιότητες του μελιού επιβεβαιώνονται από επιστημονικές μελέτες, ενώ άλλες χρειάζονται περισσότερα δεδομένα.
Το άρθρο βασίζεται σε ανάλυση της Clare Collins στο The Conversation.
Το μέλι αποτελείται περίπου από 20% νερό και κατά περίπου 80% από απλά σάκχαρα που απορροφώνται γρήγορα από τον οργανισμό. Τα βασικά είναι:
Αυτό σημαίνει ότι το μέλι μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, σε βαθμό που διαφέρει ανάλογα με την ποικιλία. Ο γλυκαιμικός δείκτης του μελιού μπορεί να κυμαίνεται από 35 (χαμηλός) έως 72 (υψηλός).
Παράλληλα, περιέχει μικρές ποσότητες από:
Τα θρεπτικά στοιχεία όμως διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το από πού συλλέχθηκε το νέκταρ, την εποχή συγκομιδής και τον τρόπο αποθήκευσης.
Η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το μέλι μπορεί να έχει σημαντικά οφέλη.
Μια ανασκόπηση Cochrane του 2015 που εξέτασε τη χρήση μελιού σε εγκαύματα και τραύματα διαπίστωσε ότι:
Το μέλι έχει ιδιότητες που μπορούν να περιορίσουν την ανάπτυξη βακτηρίων:
Ωστόσο οι ειδικοί τονίζουν ότι για ιατρική χρήση πρέπει να χρησιμοποιείται αποστειρωμένο μέλι ιατρικής ποιότητας και πάντα με ιατρική καθοδήγηση.
Τα δεδομένα για την επίδραση του μελιού στον ύπνο είναι περιορισμένα.
Σε μία μελέτη με 68 νοσηλευόμενους ενήλικες, οι μισοί κατανάλωναν δύο φορές την ημέρα ένα ρόφημα με γάλα και μέλι, ενώ οι υπόλοιποι όχι. Μετά την τρίτη ημέρα, όσοι έπιναν το ρόφημα ανέφεραν καλύτερη ποιότητα ύπνου.
Οι ερευνητές όμως σημειώνουν ότι τα αποτελέσματα μπορεί να επηρεάζονται από το αίσθημα χαλάρωσης και άνεσης που συνδέεται με το ζεστό γάλα και το μέλι.
Ορισμένες μελέτες σε παιδιά δείχνουν ότι το μέλι μπορεί να βοηθήσει.
Πέντε έρευνες που συνέκριναν το μέλι με φάρμακα για τον βήχα ή χωρίς θεραπεία έδειξαν ότι τα παιδιά που έπαιρναν μέλι:
Ωστόσο υπάρχουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στα είδη και τις ποσότητες μελιού που χρησιμοποιήθηκαν στις μελέτες, επομένως τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή.
Η σχέση του μελιού με χρόνιες παθήσεις είναι πιο σύνθετη.
Μια ανασκόπηση 48 κλινικών δοκιμών το 2023 διαπίστωσε ότι το μέλι μπορεί να έχει ορισμένα θετικά αποτελέσματα σε παράγοντες κινδύνου για τον διαβήτη, όπως η ανοχή στη γλυκόζη και η επούλωση τραυμάτων.
Ωστόσο οι επιστήμονες τονίζουν ότι:
Σε ό,τι αφορά την καρδιά, ανάλυση μελετών το 2022 δεν βρήκε σημαντικές αλλαγές σε:
Μια ανασκόπηση το 2023 έδειξε ότι το μέλι μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των στοματικών ελκών και της φλεγμονής που εμφανίζονται συχνά μετά από χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία.
Παράλληλα φαίνεται να μειώνει ορισμένες τοξικές παρενέργειες της θεραπείας, αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες.
Υπάρχουν και σπάνιες ποικιλίες μελιού που μπορούν να επηρεάσουν τον οργανισμό.
Το λεγόμενο “mad honey” παράγεται από νέκταρ φυτών του γένους Rhododendron και περιέχει ουσίες που ονομάζονται γκραγιανοτοξίνες.
Η κατανάλωσή του μπορεί να προκαλέσει:
Για τον λόγο αυτό η εισαγωγή και πώλησή του απαγορεύεται σε ορισμένες χώρες.
Παρότι το εμπορικό μέλι παστεριώνεται, η διαδικασία δεν καταστρέφει πάντα τα σπόρια του βακτηρίου Clostridium botulinum.
Γι’ αυτό:
Το μέλι περιέχει φυσικά σάκχαρα, μικρές ποσότητες βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση του βήχα, στην επούλωση τραυμάτων και σε ορισμένους παράγοντες κινδύνου για τον διαβήτη, όμως δεν αποτελεί φάρμακο και δεν αντικαθιστά ιατρικές θεραπείες.
Ναι, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι το μέλι μπορεί να μειώσει τη συχνότητα και την ένταση του βήχα, ιδιαίτερα στα παιδιά, ενώ μπορεί να βοηθήσει και στον ύπνο. Ωστόσο τα αποτελέσματα διαφέρουν ανάλογα με το είδος και την ποσότητα μελιού που χρησιμοποιείται.
Έρευνες έχουν δείξει ότι επιδέσμοι με ιατρικής ποιότητας μέλι μπορούν να βοηθήσουν στην ταχύτερη επούλωση εγκαυμάτων και ορισμένων τραυμάτων. Για θεραπευτική χρήση πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο αποστειρωμένο μέλι ιατρικής χρήσης και με ιατρική καθοδήγηση.
Υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις ότι ροφήματα με μέλι, όπως γάλα με μέλι πριν τον ύπνο, μπορεί να βοηθήσουν στην ποιότητα του ύπνου. Ωστόσο οι επιστημονικές αποδείξεις παραμένουν περιορισμένες.
Όχι. Τα βρέφη κάτω του ενός έτους δεν πρέπει να καταναλώνουν μέλι, επειδή μπορεί να περιέχει σπόρια βακτηρίων που προκαλούν βρεφική αλλαντίαση. Επίσης άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα πρέπει να συμβουλεύονται γιατρό πριν το καταναλώσουν.
Το μέλι αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα επειδή περιέχει φυσικά σάκχαρα. Μπορεί να καταναλωθεί σε μικρές ποσότητες και με προσοχή, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο της φαρμακευτικής αγωγής για τον διαβήτη.
