Όταν ένα ζευγάρι αποφασίζει να αποκτήσει παιδί, η προσοχή στρέφεται συνήθως στη διατροφή, τις εξετάσεις, την ωορρηξία και τον τρόπο ζωής. Υπάρχει όμως ένας ακόμη παράγοντας που συχνά παραβλέπεται: το χρόνιο στρες.
Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει τη φράση «χαλάρωσε και θα έρθει»; Αν και αυτή η συμβουλή μπορεί να ακούγεται απλοϊκή ή ακόμη και ενοχλητική για όσους προσπαθούν να αποκτήσουν παιδί, η επιστήμη δείχνει ότι η ψυχική ευεξία και η διαχείριση του στρες παίζουν σημαντικό ρόλο στη συνολική αναπαραγωγική υγεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι το άγχος είναι η αιτία της υπογονιμότητας, αλλά ότι μπορεί να λειτουργήσει ως ένας επιβαρυντικός παράγοντας.
Όταν βιώνουμε έντονο ή παρατεταμένο στρες, ο οργανισμός αυξάνει την παραγωγή κορτιζόλης και αδρεναλίνης, των ορμονών που μας βοηθούν να αντιμετωπίσουμε μια κατάσταση κινδύνου.
Σε μικρές δόσεις, αυτή η αντίδραση είναι φυσιολογική και απαραίτητη. Όταν όμως το στρες γίνεται χρόνιο, μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του υποθαλάμου, της υπόφυσης και των ωοθηκών στις γυναίκες ή των όρχεων στους άντρες, δηλαδή του ορμονικού άξονα που ρυθμίζει την αναπαραγωγή.
Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές της ωορρηξίας, αλλαγές στον εμμηνορροϊκό κύκλο ή μείωση της ποιότητας του σπέρματος, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου.
Οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι: μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το άγχος από μόνο του προκαλεί υπογονιμότητα.
Ωστόσο, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γονιμότητα, τόσο άμεσα μέσω ορμονικών αλλαγών όσο και έμμεσα, επηρεάζοντας τις καθημερινές μας συνήθειες.
Άνθρωποι που βιώνουν έντονο στρες συχνά κοιμούνται λιγότερο, γυμνάζονται λιγότερο, καπνίζουν περισσότερο, καταναλώνουν περισσότερο αλκοόλ ή επιλέγουν πιο φτωχή διατροφή. Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να μειώσουν τις πιθανότητες σύλληψης.
Η συζήτηση γύρω από τη γονιμότητα επικεντρώνεται συνήθως στις γυναίκες, όμως το στρες επηρεάζει και την ανδρική αναπαραγωγική υγεία.
Έρευνες έχουν δείξει ότι το χρόνιο άγχος μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή τεστοστερόνης, την ποιότητα και την κινητικότητα του σπέρματος, καθώς και τη σεξουαλική επιθυμία. Επιπλέον, η ψυχολογική πίεση μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση στυτικής δυσλειτουργίας ή δυσκολιών στην εκσπερμάτιση, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που αυξάνει ακόμη περισσότερο το άγχος του ζευγαριού.
Η προσπάθεια για εγκυμοσύνη μπορεί να γίνει ιδιαίτερα απαιτητική, ειδικά όταν περνούν οι μήνες χωρίς το επιθυμητό αποτέλεσμα. Πολλά ζευγάρια αρχίζουν να οργανώνουν την καθημερινότητά τους αποκλειστικά γύρω από την ωορρηξία, τις εξετάσεις και τις «γόνιμες ημέρες».
Αυτό μπορεί να μετατρέψει μια φυσική διαδικασία σε μια πηγή συνεχούς πίεσης. Δεν είναι λίγοι όσοι περιγράφουν ότι το σεξ γίνεται προγραμματισμένο και χάνει τον αυθορμητισμό του, γεγονός που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τη συναισθηματική τους κατάσταση.
Η χαλάρωση από μόνη της δεν αποτελεί θεραπεία για την υπογονιμότητα. Μπορεί όμως να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και να βοηθήσει τον οργανισμό να λειτουργήσει πιο ισορροπημένα.
Οι ειδικοί προτείνουν καθημερινές πρακτικές που μειώνουν το στρες, όπως η τακτική σωματική άσκηση μέτριας έντασης, ο επαρκής ύπνος, η μεσογειακή διατροφή, οι ασκήσεις αναπνοής, η γιόγκα, ο διαλογισμός ή ακόμη και ένας καθημερινός περίπατος στη φύση.
Εξίσου σημαντικό είναι τα ζευγάρια να συνεχίσουν να κάνουν δραστηριότητες που τους ευχαριστούν και να μη μετατρέψουν την προσπάθεια για εγκυμοσύνη στο μοναδικό επίκεντρο της ζωής τους.
Αν η προσπάθεια για εγκυμοσύνη συνοδεύεται από έντονο άγχος, απογοήτευση ή συναισθηματική εξάντληση, η υποστήριξη από ψυχολόγο ή σύμβουλο γονιμότητας μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη.
Η ψυχική υγεία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της συνολικής υγείας και αξίζει την ίδια φροντίδα με τη σωματική.
Η χαλάρωση δεν αποτελεί «μαγική λύση» ούτε εγγυάται μια εγκυμοσύνη. Η γονιμότητα είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που επηρεάζεται από πολλούς βιολογικούς, ορμονικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες.
Ωστόσο, η διαχείριση του στρες μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο υγιούς περιβάλλοντος για το σώμα και το μυαλό, να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του ζευγαριού και να υποστηρίξει τη συνολική αναπαραγωγική υγεία. Άλλωστε, η φροντίδα του εαυτού μας είναι πάντα ένα σημαντικό βήμα, είτε η εγκυμοσύνη έρθει σύντομα είτε χρειαστεί περισσότερος χρόνος.
